Giải Trí

Tờ giấy bạc Việt Nam đầu tiên

Năm 1876,lịch sử tiền tệ Việt Nam bước vào giai đoạn mới. Từ sự kiện vác tiền nặng nề đến việc cầm trên tay tờ giấy nhẹ tênh, dân chúng ngỡ ngàng, nhưng phản đối ai đây khi mình là một dân tộc bị chiếm đóng ?
Đầu tiên chính phủ thuộc địa Pháp cho phát hành ba loại tờ tiền giấy:Loại 5$,20$ và 100$. Dân nghèo ít có dịp  được sờ tới những tờ giấy bạc giá trị này. Chỉ có những sĩ quan cao cấp lúc bấy giờ,hoặc một vài Tổng đốc... mới có sử dụng những tờ này.
    Ba loại giấy bạc đầu tiên chỉ phát hành tạij Gia Định, Sài Gòn và phát hành giống như chi phiếu: đóng dấu nngafy và nơi phát hành là Sài Gòn vào tờ giấy bạc mỗi khi phát ra và đóng dấu hủy bỏ khi thu bạc vào. Đặc điểm là các loại giấy này có mang thêm chữ Anh và Pháp bảo đảm bằng vàng.
 * Hình dáng loại giấy bạc:
-  Tờ 5$: mặt trước- Thần Neptune ngồi cạnh con rồng. Giá tiền- Five dollars- Cing Piastres; mặt sau- hoa văn, công rồng và chữ nho.
- Tờ 20$: mặt trước- Cô gái Pháp ngồi cạnh con bò và cô gái Lào ngồi cạnh con beo. Giá tiền- Twenty dollars- vingt  piastress; mặt sau-hoa văn và chữ nho
- Tờ 100$: mặt trước- hải quân sĩ quan người Bồ Đào Nha,người có nhiều công trong việc đi chinh phục chiếm đóng các nước nhỏ ở vùng biển Đông Á châu và một thổ dân Á châu cầm giáo; mặt sau: hoa văn và chữ nho
* Chữ nho phía sau 3 tờ giấy bạc là: Phụng bổng quốc đặc vụ: vâng lệch nhà nước; Đông Dương hội lý ngân hàng: Ngân hàng Đông Dương; Kiến tự giáo ngân: thấy giấy giao tiền; Ngân nhất bách nguyên, ngũ nguyên nhị thập nguyên: 100$, 5$,20$; Gia định, Tây Cống: Gia Định, Sài Gòn.
Vì phát hành hạn chế, mỗi khi có việc chi dùng, nên có người cả đời không thấy được tờ giấy "xăng" (cent) này. Vào những năm khoảng 1925... có lời đồn: Đứa nhỏ nào lớ quớ cầm tờ giấy xăng trong tay,lính mã tà trông thấy là bắt liền vì cho là đứa ăn cắp vì người nghèo và con nít làm sao có được giấy bạc này.Nhưng đó là vào thời giấy xăng bộ lư, chứ thời 1890 dễ gì có được tờ giấy bạc này.
Đặc điểm của tờ giấy 20$,100$ kỳ thứ nhất,mặt sau in chữ nho giống như tờ 5$, còn in thêm nơi phát hành: Gia Định, Tây Cống.
Lúc bấy giờ tình hình nước ta chỉ tạm ổn định chung quanh Gia Định thành, các nơi khác lòng dân còn sôi sục chống xâm lăng nên ngân hàng Đông Dương chỉ phát hành tại đây.
* Mấy kỳ phát hành sau đó, giấy 2$,20$,100$ mặt sau in giống kỳ thứ nhất nhưng nơi phát hành đỏi lại:
- Tại Sài Gòn, phát hành tại Cao Miên,Lục tỉnh  để xài cho Cambodge và miền Nam Việt Nam.
- Tại Hải Phòn, phát hành tại Đông Kinh- An Nam để xài cho miền Bắc và Trung Việt  Nam.
-
-Phạm Thắng viết---